Chè kho ngày tết của người Hà Thành

Lần  ra thăm xứ Bắc năm xưa, tôi thấy một bà cụ ngồi bên đường, với cái nia, trên có những dĩa “ bánh đậu xanh “ nho nhỏ vàng óng . Nhưng dập dìu phố chợ đã làm tôi nhanh chóng quên đi món hàng quà ấy. Hôm nay  lang thang qua Saga, bắt gặp lại món “ bánh “ngày nào tôi mới biết tên món "bánh đậu xanh " ấy chính là bánh “Chè Kho” .                                                              HÌnh minh họa                                            

 

Với nhiều thế hệ người Hà Nội chè kho đã trở thành món ăn thân thiết, luôn hiện diện trong mâm cỗ cúng gia tiên mỗi đêm giao thừa. Chè kho cũng là món ăn mời khách trong ngày mùng một Tết của người Hà Nội xưa. Khi khách đến chơi nhà chúc Tết, chủ nhà thường cắt từng miếng chè kho mời khách thưởng thức với trà sen.

Ngày nay, món ăn này đã bị chìm vào quên lãng. Người ta chỉ còn gặp những đĩa chè kho ở ngoài chợ hoặc trong những ngày lễ ăn chay tại các chùa. Mâm cỗ ngày nay đã vắng hẳn món ăn truyền thống này.

 

       

Chè kho được làm bằng bột đậu xanh khô chứ không phải từ đậu xanh tươi. Đậu xanh ngâm nước qua một đêm (khoảng 12 tiếng đồng hồ), sau đó đãi sạch vỏ rồi trải ra nia, phơi cho thật khô. Sau đó đem rang với lửa vừa cho đậu thật chín rồi để nguội và đem xay thành bột mịn. Đây là loại bột đậu xanh dùng làm chè kho.Chúng ta rất hay nhầm lẫn với loại bột đậu xanh nấu chín, tán nhuyễn.

Chế biến món chè kho là cả một sự kỳ công. Nguyên liệu không chỉ từ đỗ xanh,đường mà cả hương hoa bưởi. Khi nấu đậu cùng nước đường thì cho thêm nước gừng đun lên cho loãng ra, vừa đun vừa rắc đều bột đậu vào khuấy đều tay cho khỏi vón cục. Tiếp tục đun nhỏ lửa, vừa đun vừa đảo khuấy mạnh liên tục cho thật nhuyễn đều cho bay hết hơi nước, cố tránh bị cháy nồi thành khê. Nghe là vậy nhưng để nấu được đĩa chè kho ngon, đẹp mắt thì không hề đơn giản chút nào,phải thật khéo tay thì chè mới không vón cục, không khê mà có màu sắc đẹp.

                                                                              

 

Về hình thức chè kho khá giống chè đậu xanh đánh, làm bằng bột đậu xanh nấu chín. Điểm khác nhau về nguyên tắc thành phẩm là chè đậu xanh sẽ bị nứt mặt và bở khi để nguội chứ không kết dính, chắc và dẻo như chè kho. Để miếng chè có mùi thơm ngon các bà nội trợ khéo tay thường cho thêm hạt thảo quả khô. Chè kho ngon phải đạt độ vàng sánh mịn, thật khô, ngọt đậm và thơm. Khi đơm chè ra đĩa rắc lên mặt đĩa một lớp vừng trắng đã  đãi sạch và rang vàng. Cái độc đáo của món ăn này là để được lâu mà không cần bảo quản cầu kỳ bởi lẽ nó sử dụng lượng đường nhiều hơn so với những món ăn ngọt khác.

Yêu cầu khi nấu chè kho phải đạt độ vàng, ngọt đậm và thơm. Khi cho chè kho ra đĩa, nên phủ một lớp vừng trắng đã rang vàng lên đĩa chè kho. Chè kho để nguội hãy thái ra từng miếng và đặt lên đĩa mời khách. Ăn miếng chè kho, nhấp một ngụm trà sen, cảm nhận cái dư vị thơm dẻo, ngọt ngào đan quyện trong vị thanh mát, mới thấy được cái tinh túy của đất trời giao hòa trong buổi đầu xuân và tấm chân tình của người chủ mến khách.

 
                                             

Không phải là món ăn sang trọng nhưng lại là món rất được mong đợi mỗi độ Tết về. Hương vị của chè kho thật đặc biệt, ăn vừa mát, vừa mềm dẻo, vừa có độ mịn và thơm ngon của đỗ xanh lại có mùi hương thoang thoảng của hoa bưởi. Ngày nay trên mâm cỗ cúng gia tiên ngày Tết gia đình không thấy còn món chè kho mà thay vào đó là bánh kẹo. Tết này, bạn hãy thử gây bất ngờ cho gia đình bằng món chè kho nhé.